Một số lời nói hay của nhà Phật

Trước khi bước vào tu học triết Phật, bản thân tôi đã mất hơn hai năm không tin và luôn phản biện những điều Phật dạy cho bổn sư của tôi nghe. Tiếp theo là trường đại học và trường đời đã rèn cho mình một số kinh nghiệm học tập. Nhân có bài " Một số lời nói hay của nhà Phật ", tôi xin được trao đổi một số điểm cần lưu ý với các bạn trẻ chuẩn bị bước chân vào trường đại học. Mong các bạn luôn gặt hái được kết quả học tập tốt.

1/ MUỐN HỌC ĐƯỢC ĐIỀU GÌ THÌ VIỆC CƠ BẢN VÀ TRƯỚC TIÊN LÀ PHẢI NẮM VỮNG VÀ THỐNG NHẤT CÁC KHÁI NIỆM. Ví dụ muốn hiểu được công thức E =MC^2 của Einstein thì phải hiểu E là năng lượng, M là khối lượng, C là vận tốc của ánh sáng, MC là phép nhân M với C.....Thế vẫn chưa đủ, bước tiếp phải hiểu sâu hơn chút nữa: Năng lượng là gì? Khối lượng là gì? Vận tốc ánh sáng là gì? ....Thế vẫn chưa đủ, bước sâu hơn nữa các bạn nhé, ví dụ khi đọc "Vận tốc của ánh sáng" thì Khái niệm vận tốc là gì?, ánh sáng là gì?....Vẫn chưa đủ đâu, tiến sâu hơn nữa đi: nếu định nghĩa "Vận tốc ấnh sáng là quãng đường ánh sáng lan truyền (=đi được) trong một đơn vị thời gian" thì lại phải tìm hiểu Khái niệm "quãng đường", " Đơn vị", "Thời gian" là gì?. Điều thú vị là tôi đã hỏi rất nhiều người, trong đó có các sinh viên y khoa và các Bác sĩ thì TẤT CẢ không trả lời được thời gian là gì dù chỉ cần tương đối. Hoá ra có nhiều khái niệm chúng ta tưởng hiểu rồi nhưng chỉ hiểu rất mơ hồ. Vì một khái niệm thường được định nghĩa bời nhiều khái niệm khác, nếu chúng ta không lưu ý và/hoặc không chịu khó tìm hiểu sẽ không hiểu đúng các khái niệm. Lời Đức Phật dạy cũng vậy. Nếu " Kẻ thù lớn nhất của đờii người là chính mình" thì phải hiểu những khái niệm " Kẻ thù", "Lớn nhất", " Đời người", "chính mình" là như thế nào. Nếu không nắm vững và không thống nhất những khái niệm đó ta sẽ không học được, và nếu bàn luận sẽ có cảnh "ông nói gà bà nói vịt"

2/ CẦN ĐỌC KỸ THÔNG TIN VỀ VẤN ĐỀ ĐẶT RA, ĐỂ HIỀU RÕ VẤN ĐỀ TRƯỚC KHI GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ. Sẽ có nhiều bạn kêu lên rằng " Biết rồi khổ lắm nói mãi, hơn chục năm trong trường phổ thông các thầy cô vẫn nhắc nhở phải đọc kỹ đề trước khi làm bài...". Vâng, đúng vậy, nhưng trong cuộc sống và ngay trên diễn đàn chungta.com này tôi vẫn thấy nhiều người ( kể cả giáo sư, tiến sĩ...) vẫn quên điều cơ bản đó. Từ đó có nhiều phê bình, phản biện hoặc những ý kiến tiếp thu rất sai lạc. Ta có thể kết luận điều Phật dạy " Tài sản lớn nhất của đời người là sức khoẻ" là không chính xác vì có nhiều người đã hy sinh sức khoẻ góp cho đời những công trình làm mọi người phải mang ơn. Nhưng nếu ta đọc kỹ ta sẽ thấy Phật chỉ cho rằng "Sức khoẻ" chỉ là một dạng "Tài sản" thôi, một dạng giá trị trong vô vàn giá trị. Hơn nữa, chỉ là "Lớn nhất" chứ không phải là "Quý nhất". Do đó, không có gì lạ hay bất hợp lý khi có người hy sinh cái giá trị lớn nhất để có giá trị qúy nhất. Và như vậy lý luận chứng minh Lời Phật không chính xác đã là không đúng. Nguyên nhân là không đọc kỹ nên không hiểu rõ lời Phật.

3/ PHẢI COI CHỪNG DỊCH THUẬT KHÔNG ĐÚNG HOẶC KHÔNG CHÍNH XÁC. Tôi đã thấy có nhiều tài liệu y học hiện đại được dịch sang tiếng việt không đúng. Thể hiện người dịch không có chuyên môn y học hay chuyên môn quá kém hoặc ngoại ngữ quá kém. Trong bài "một số lời nói hay của nhà Phật" trên đây thì những câu " Cái đáng thương nhất trong cuộc đời là lòng đố kỵ" và "Hạnh phúc lớn nhất của đời người là biết buông tha" , đối với tôi thì đó không phải lời của Phật. Theo tôi thì "Bi ai" hay "Nỗi buồn đau" không đồng nghĩa " cái đáng thương"; "Đố kỵ" khác xa "Ghen tỵ" ; " Lễ Phẩm " Hay "Cống hiến" không thể dịch thoát nghĩa thành " Hạnh Phúc"; " Sự Khoan Dung ", " Lượng thứ " cũng không thể thay bằng khái niệm " Buông Tha ".

4/ MỘT CÁNH CHIM BAY NGANG TRỜI CŨNG LÀ LỜI PHẬT DẠY. Đó là câu nói các nhà sư hay nhắc nhở. Ý nghĩa của nó là nhấn mạnh sự hữu lý của tất cả mọi hiện hữu trong thế giới này.Tất cả các sự kiện xảy ra quanh ta và trong đời ta đều là những bài học hay và quý. Vấn đề là ta có muốn học hay có khả năng học hay không mà thôi. Nhìn đàn Sếu bay ta học được nhiều điều, Newton nhìn đọc trái táo rơi rồi học và hiểu lực hấp dẫn.

Như vậy thì những lời dạy của con người cho con người , tất cả điều là những bài học gần gũi, dễ hiểu và quý giá. Không học được gì từ những lời nói của tiền nhân, của bạn bè , của người đối nghịch, của người khôn kẻ dại... thì khó mà học được gì từ những lời nói của thiên nhiên ( cực kỳ ẩn ý và phức tạp). Nói cách khác, khó mà có đầu óc nghiên cứu sáng tạo được.

5/ Đức Phật luôn nhắc nhở: KHI HỌC PHẢI LƯU Ý NẮM BẮT NHỮNG ĐIỀU BÀI ĐÃ ĐỀ CẬP LẪN NHỮNG ĐIỀU KHÔNG ĐỀ CẬP, PHẢI HIỂU ĐƯỢC CÁI ĐÃ THẤY VÀ HIỂU ĐƯỢC CẢ CÁI KHÔNG THẤY . Điều này có nghĩa học để nắm được toàn diện vấn đề, học một biết nhiều. Đơn giản hóa, trong thực hành ta luôn kiếm học thêm mặt đối lập. Các nhà triết học thì cho rằng điều này rèn luyện kỹ năng biện chứng. Ví dụ đọc bài về tập số nguyên dương thì phải tự giác tiến tới nghiên cứu tập số nguyên âm, rồi tập số không nguyên, rồi không âm không dương ( số không ) , Biết số thực rồi thì nên tò mò và biết về số ảo.....

Với bài học cuộc sống, nên lưu ý cùng một bài học có thể học được điều tích cực ( Tốt , để áp dụng) và tìm hiểu cả điều tiêu cực ( xấu, để tránh). Ví dụ khi có người khen ta cần cù, chịu thương chịu khó, dễ thương ... thì nên tìm hiểu tại sao người ta không khen mình về mặt thông minh sáng tạo, sức khỏe..khen đúng hay khen xã giao... .Như vậy cùng một lời khen nhưng ta học được nhiều điều. Lời dạy đúng chỗ nào, sai chỗ nào, đúng trong hoàn cảnh nào, sai trong hoàn cảnh nào. Trong triết Phật thì học thể xác thì phải hiểu được tâm linh, Học tánh không hiểu được cả tánh có, Học cái tôi thì hiểu cái chúng ta, đời là địa ngục - bể khổ và cả đời là chốn thiên đường - hạnh phúc....

6/ HỌC ĐỂ THỰC HÀNH MANG LẠI LỢI ÍCH THIẾT THỰC CHỨ KHÔNG CHỈ ĐỂ BIẾT RỒI ĐI TRANH LUẬN HAY ĐI THI TRẢ NỢ. Nếu ta đồng ý “ tài sản lớn nhất của đời người là sức khỏe “ thì nên sống và rèn luyện trau dồi sức khỏe, bảo vệ sức khỏe. Nếu hiểu sức khỏe là mạnh và hài hòa về thể xác và tinh thần thì hiểu rằng tuổi thanh niên là tuổi có sức khỏe lý tưởng nhất . Trong cuộc sống thì việc thực hiện , giải quyết nhiều vấn đề cần tiêu tốn tài sản – sức khỏe, nên được thực hiện tích cực từ tuổi thanh niên. Tránh lý luận cứ từ từ đời còn dài để về già tôi sẽ thực hiện. “ Kẻ thù lớn nhất của đời mình là chính mình”, vì vậy việc rèn luyện thân thể và đạo đức tác phong tiêu tốn rất nhiều nghị lực và sức khỏe, càng phải tích cực ngay từ tuổi trẻ.

Tôi đã xem các sách dạy trong trường phổ thông Vn cũng như ở Nga. Tôi thấy rằng các sách này đã thiên lệch về lý thuyết trừu tượng gò bó và khô khan. Do đó học sinh khó biết học những điều này để làm gì ( nhất là môn toán, môn văn ). Nên đã có những nhận định rất chính xác ( cho VN và các nước XHCN cũ mà thôi): Người giỏi chuyên về giải toán là phí phạm. Toán học là môn “ Tự sướng”....

7/ HỌC QUA TRAO ĐỔI Ý KIẾN LÀ MỘT CÁCH HỌC NHANH VÀ HIỆU QUẢ. Có nhiều vấn đề ta tưởng mình hiểu, nhưng qua tranh luận ta mới biết mình hiểu sai. Nếu ta cứ giữ chính kiến của mình và suy tư trong yên lặng thì khó có cơ hội phát hiện cái sai của mình. Khi tham gia tranh luận với mục đích học hỏi và với quan điểm vạn sự hữu lý thì ta sẽ không tự ái, bực tức, so đo hơn thua và sẽ chỉ thấy nhiều thú vị khi có những ý kiến khác mình thậm chí chống mình.
Tôi thấy người VN mình, nhất là các bạn sinh viên trẻ, còn ít trao đổi ý kiến trong các hội nghị và các diễn đàn internet. Tôi không nghĩ đó là sự khiêm tốn hay trình độ kém, mà là hình như có một lực cản tâm lý nào đó?

8/ Có câu chuyện kể rằng: ngày xưa có một vị tướng bị vua bắt cầm quân đi đánh giặc. Quân mình yếu mà quân địch lại quá mạnh. Vị tướng đã đề nghị làm lễ xin ý trời. Bằng cách trước đàn cầu tế ông tung lên 100 đồng tiền. Nếu Thượng đế linh thiêng phù hộ cho thắng giặc thì xin cho 100 đồng đều ngửa hết. Các quan dưới trướng nghe vậy ai nấy cũng hết hồn và can ngăn. (Ai mà chẳng biết xác suất 100 đồng ngửa hết là gần bằng không, có nghĩa sẽ không có kết quả thắng mà chỉ có bại – quân sĩ sẽ bỏ ngũ sạch, các tướng chỉ có nước mang đầu về chịu tội chết trước nhà vua ). Nhưng lạ thay vị tướng vẫn kiên quyết thực hiện ý mình và kết quả là 100 đồng đều ngửa hết. Quân sĩ reo hò bừng bừng khí thế. Vị Tướng sai người đóng chặt 100 đồng trên mặt đất rồi tiến quân. Với niềm tin có thượng đế che trở và phù hộ nên đội quân của vị tướng đã thắng trận nhanh chóng. Ngày trở về , qua đàn cầu cơ xưa, vị tướng sai người lấy lên những đồng tiền đã đóng xuống. Thì ra đó là những đồng xu hai mặt chỉ đúc cùng một hoa văn- NHỮNG ĐỒNG XU CHỈ CÓ MỘT MẶT.

Bạn danlaogia đã nhắc tôi nhớ lại chuyện này, và tôi muốn tâm sự với các bạn trẻ rằng:

1/ Tinh thần có một sức mạnh cực kỳ to lớn và quan trọng trong cuộc sống.
2/ Có những vấn đề tưởng như là chân lý không thể thay đổi được, có những vấn đề tưởng như hoang tưởng không thể thực hiện được thì vẫn có thể thay đổi hoặc thực hiện được. Thậm chí giải quyết rất dễ dàng, khi ta biết được những khái niệm, điều kiện tiền đề xây dựng nên chân lý đó, vấn đề đó.
3/ Vui một tý nhưng rất nghiêm túc: Với câu chuyện trên và triết Phật, tôi biết rằng trong tương lai các họa sĩ có thể cho các khán giả thưởng thức được âm thanh, mùi vị, cảm giác ( nóng lạnh thô mượt..) khi nhìn các nét vẽ trên tranh của họ.

Xin trao đổi vài ý kiến với các bạn trẻ như vậy, mến chào các bạn.

Tất cả chỉ là cái bóng của ngôn từ. A Di Đà Phật!

Tôi gửi bạn danlaogia một đồng xu đúc một mặt. Mục đích không phải là bênh vực cho triết Phật hay chê bạn ấy.

Tôi viết bài đó cố tình không hết ý để tạo không khí bàn luận, sau 1, 2 tuần tôi sẽ có bài tiếp theo ( dù có ý kiến phản biện với tôi hay không) để trao đổi với các bạn trẻ về chuyện học tập. Nếu có bạn nào đã biết về câu truyện "những đồng xu một mặt" có lẽ hiểu được ý nghĩa triết lý của nó. Và các bạn trẻ cũng có thể học hỏi được điều gì đó từ bạn danlaogia.

Có lẽ ban biên tập chungta.com không hiểu mục đích của tôi?

Nếu ai đó tin rằng cứ đến đình, chùa khấn vái, đụơc cái tốt này, tránh được cái xấu kia...thì người đó chẳng thể nhận thức đc cuộc sống, và đang rơi vào tình trạng ko biét mình đang sống như thế nào?...đến đây là nơi tâm linh được thanh thản,để một phần nào nghỉ ngơi, tạm tránh xa cuộc sống ngày này quá náo nhiệt và ồn ào, đôi khi là không thực sự có thời gian rãnh để nghỉ ngơi, vậy đến nghe lời Phật dạy cũng là một công việc và cũng là nơi để bản thân nghỉ ngơi và nhìn lại cuộc sống. Ngẫm nghĩ những lời phật nói, và làm theo, với tôi thực sự là phép mầu.

Mỗi chúng ta hãy ngẫm nghĩ những gì phật dạy để cuộc sống trở nên đẹp hơn.

Những gì Phật dạy có lẽ đối với tôi là mục đích sống, sống làm sao để bản thân thấy thanh thản, thấy có ích cho đời.

Cuộc sống ta không chạy theo sắc thì theo lợi, không theo lợi thì theo danh, rất ít người thoát khỏi chúng, và vì vậy ta quên mất bản thân.

Sức khỏe và tinh thần đều hao mòn dần vì chạy theo hư ảo ấy!

Minh rất cảm ơn ngưòi tạo ra trang này ....

CUỘC ĐỜI VÀ CON NGƯỜI LUÔN VÔ THƯỜNG MÀ!?...

Những điều răn dạy của các bậc hiền nhân hay các nhà tu hành thực thụ theo nghĩa phổ quát là hết sức sâu sắc và theo đường lối chung thì đó là những điều mà toàn xã hội loài người nói chung muốn xây dựng. Thế nhưng, những lời tâm can đó có được là do sự trải nghiệm, là sự đúc kết của cả đời tu tập. Hiếm có vĩ nhân nào sống quá 100 tuổi và nếu như một đặc ân nào đó của tự nhiên khiến một người có thể sống nhiều gấp đôi gấp ba như thế với một tinh thần mẫn tiệp thì phần lớn những triết gia bách niên kia cũng chỉ là trẻ con khi được mang so sánh. Nói như thế không hẳn đúng nhưng muốn nhấn mạnh đến thời gian trải nghiệm cho ta những suy nghĩ gần với bản thể thực tại hơn, cũng như để nhấn mạnh rằng chân lý là một dòng chảy và ai đó cứ cố tình đạo hàm nó để rút ra kết luận thì kết luận đó tự thân đã mang mâu thuẫn và chỉ đúng tương đối khi đó ta không nên coi nước bọt của anh hùng cũng thơm. Nhà Phật có câu "Đừng tưởng ngón tay chỉ trăng mà lầm tưởng là trăng !" Đó là những món sơn hào hải vị mà tuyệt đại đa số chúng ta chỉ biết suýt xoa, tấm tắc mà không thể có cơ hội để thưởng thức hoặc giả có cơ hội để thưởng thức nhưng dưới hình thức bày biện, trang trí và hoàn cảnh khác thì lại không nhận ra thậm chí là miễn cưỡng, chê bôi.

"Của cải lớn nhất của đời người là sức khỏe". Ấy thế chắc chúng ta đều biết trong cuộc sống thường ngày, trong chiến đấu, trong các hoạt động nghiên cứu khoa học đã có không ít người đã không coi điều Phật dạy là đúng, họ quên mình vì mục đích mà họ cho là còn lớn lao hơn và ngày nay hầu hết chúng ta phải cảm ơn một vài người trong số họ (một trong những ví dụ tiêu biểu và sát nhất là các nhà khoa học lấy thân mình làm thí nghiệm). Thiển nghĩ, lời nhà Phật mang ra là chỉ để minh học thêm cho triết lý nhà Phật đó là loại bỏ tham, sân, si. Hỡi ơi, nỡ mang sức khỏe - nguồn sống, ra để so sánh với những điều mà nhà Phật vốn đã coi là kiêng kị !?

Ở đây không muốn xoáy vào câu chữ nhưng dù là Phật hay một vĩ nhân nào đi chăng nữa cũng đừng vì cái mác của họ che mờ tầm mắt, câu nói của họ có thể định hướng cho nhiều điều nhưng nhất nhất nghe theo bất chấp mọi hoàn cảnh, mọi không gian thì lại là ngu xuẩn, cái gì cũng có ngoại diên của nó. Ta sẽ giận, thậm chí căm ghét bản thân trong một vài hoàn cảnh nhưng coi bản thân là thù địch thì lại nhìn thất ngón tay chỉ trăng mà không nhìn thấy trăng.

Cuối cùng hạnh phúc lớn nhất của đời người lại được xây dựng trên nỗi đau khố và đáng thương của người khác, thật trớ trêu!