Nghĩa vụ thiêng liêng của nhà giáo là "trồng người", đóng vai trò chủ chốt trong việc thực hiện các mục tiêu cao cả của Giáo dục. Các mục tiêu ấy thường được hiểu một cách đại thể là giáo dục nhân cách và truyền đạt kiến thức cho học trò - thanh, thiếu niên - thế hệ tương lai của dân tộc. Điều đó đã được xác định một cách khá toàn diện trong Luật Giáo dục năm 1998 của Việt Nam:
"Mục tiêu giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khỏe, thấm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và CNXH, hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc".
Mục tiêu giáo dục của nước ta cũng phù hợp với quan điểm hiện đại của thế giới, được cụ thể hóa hơn nữa như sau:
1 . Đào tạo những con người có đủ năng lực tổ chức các tri thức chứ không phải nhồi nhét các tri thức theo kiểu chất đầy vào kho (Hình thành những khối óc được rèn luyện tốt - la têbe bien faite)
2. Giáo dục cho mỗi người có ý thức sâu sắc thế nào là một Con người (condition humaine), Huấn luyện những con người trẻ tuổi biết cách sống, biết đối mặt với những khó khăn và bất trắc của cuộc đời.
3. Hình thành và phát huy ở mỗi người tư cách công dân của nước mình và của toàn cầu, có năng lực đối thoại, khoan dung trong một thế giới ngày càng đa dạng và phức tạp hơn.
Điều hết sức đang lo ngại là những năm gần đây, trong khi bức xúc về những vấn đề nổi cộm của ngành Giáo dục - Đào tạo, dư luận xã hội ở nước ta chỉ quan tâm nhiều đến mặt truyền đạt kiến thức của giáo dục mà ít bàn đến khía cạnh hình thành nhân cách cho học sinh. Đã thế, về truyền đạt kiến thức cũng lại quá coi trọng phần "nguyên liệu chất vào kho” mà xem nhẹ phần "khối óc được rèn luyện tốt". Xem ra, trong ba mục tiêu cơ bản của nền giáo dục hiện đại nói trên, chúng ta mới chú trọng có một nửa (nửa ít quan trọng) của mục tiêu 1, còn hai mục tiêu sau hầu như bị sao nhãng.
Thế thì nguy hại quá! Hành trang vào đời của lớp trẻ nước ta trong thiên niên kỷ này rồi sẽ còn thiếu hụt đến đâu nữa? Thiếu hụt về kiến thức có vẻ như dễ dàng khắc phục nhất, bằng cách xây dựng được nội dung (chương trình, sách giáo khoa) và phương pháp giảng dạy tốt. Ấy vậy mà chúng ta làm ì ạch mãi vẫn chưa đâu vào đâu. Khiếm khuyết về nhân cách của một thế hệ thì phải khắc phục gian nan trong nhiều thế hệ. Ấy vậy mà có vẻ như nhiều người không thấy suốt ruột.
Nhân cách của con người được hình thành trong môi trường gồm ba thành phần: gia đình, nhà trường và xã hội, trong đó môi trường học đường, ngay từ thuở ban đầu, là có ảnh hưởng quan trọng nhất đến sự hình thành nhân cách của trẻ em. Giáo dục nhân cách cho trẻ em, không phải chủ yếu bằng các bài giảng khô khan, khái quát như các khẩn hiệu, mà chủ yếu bằng tấm gương nhân cách của những người thầy.
Nhân ngày 20/11, chúng tôi xin kính chúc các nhà giáo Việt Nam phấn đấu thực hiện thật xuất sắc nghĩa vụ cao cả của mình là sự nghiệp “trồng người”. Nguồn:
Khoa học và Tổ quốc Số lượt đọc:
3245
-
Cập nhật lần cuối:
11/01/2006 08:39:54 PM |  | | Các cô đang tận tình hướng dẫn các em khuyết tật tập đi cho vững. |
Thông tin liên quan: Những lời tâm huyết cho Giáo dục của Giáo sư Nguyễn Lân Dũng20/11/2009 08:50' PM Hơn 50 năm dạy học, từng có nhiều ý kiến tâm huyết với ngành giáo dục nước nhà, GS - TS Nguyễn Lân Dũng dành cho TT&VH Cuối tuần cuộc trò chuyện cởi mở tại nhà riêng dù ông đang trong thời gian tham dự Kỳ họp thứ 6 Quốc hội khóa XII... Bàn về trách nhiệm25/12/2008 09:30' PM Tôi nghĩ, sự phong phú trong tình cảm của con người thể hiện ở sự cảm nhận về trách nhiệm của họ. Người có tinh thần trách nhiệm cao nhất định sẽ được xung quanh tin cậy... Trách nhiệm18/06/2008 06:43' PM Chưa có bao giờ chữ ‘trách nhiệm’ được nhắc nhiều như bây giờ và cũng chưa bao giờ xã hội cần đến tinh thần đó như hiện nay. Tưởng như là nghịch lý, nhưng chỉ cần lướt qua những vụ việc xảy ra hàng ngày và chỉ trên phương tiện thông báo chí thôi, ai cũng có thể thấy được điều đó... Trăm tội cũng do học trò?04/08/2006 06:56' PM Nếu những bài làm kém chỉ ở con số vài trăm, thậm chí vài ngàn, vẫn có thể xem là cá biệt trong tổng số hàng triệu thí sinh. Đằng này, loại bài ấy chiếm tỷ lệ nhiều chục phần trăm, tùy từng môn học, thì rõ ràng không chỉ do học sinh mà đang có những thiếu sót quan trọng trong khâu truyền thụ, dạy dỗ... Chuyện không thể không nói!24/07/2006 10:16' PM Vẻ thâm trầm của một nhà giáo, tư duy sắc sảo của nhà ngoại giao, và nét đằm thắm của người phụ nữ Huế đã hòa quyện, tạo nên sự lịch lãm và quyết đoán nơi bà Tôn Nữ Thị Ninh, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại Quốc hội. Người phụ nữ này hình như lúc nào cũng đau đáu muốn trở về với điểm xuất phát của mình: nghề giáo... Lỗi từ hệ thống05/07/2006 09:01' PM Cho rằng bệnh thành tích nếu được "các em học sinh, các bậc phụ huynh chống lại... và "các bậc phụ huynh và học sinh phải kiên quyết từ chối việc thi cử, đánh giá học sinh bằng điểm thi cao hơn khả năng thuộc về các em" thì "chắc chắn là không" còn bệnh thành tích! Cần có một nền học của ta và cho ta?23/06/2006 06:39' AM Gần một trăm năm trước, trước những xáo động trong nền học vấn nước nhà, nhiều bậc thức giả tâm huyết hồi đầu thế kỷ 20 đã từng trăn trở: “Xưa khi học sách Tàu thì làm học trò Tàu, ngày nay học sách Tây chỉ làm học trò Tây mà thôi..... Từ xưa đến nay, nước ta quả không có quốc học thật.... Khi giáo dục tự đánh mất mình03/03/2006 08:14' PM Trong cuộc “ mưu sinh toàn cầu” hiện nay, giáo dục được nhận thức như một phương tiện quan trọng không thể thiếu để đạt tới ưu thế nào đó trong cuộc cạnh tranh. Điều này có thể được nhận thấy rõ ràng, qua sự quá tải của đủ loại kiến thức học đường, qua sự "phát minh" ra nhiều phương pháp giáo dục khác nhau ... Phải dạy làm người24/02/2006 08:19' PM Sinh thời, khi xem chương trình của chín lớp tiểu học và trung học cơ sở, Bác Hồ đã phát biểu: “Sao dạy làm người ít quá”. Để có những người bay: Thầy dạy bay và bầu trời bay23/01/2006 08:52' PM Không có lẽ năm này qua năm khác ta cho ra trường đời những "chú gà công nghiệp" mãi sao? Đâu rồi những chú chim ưng dũng cảm, kiêu hãnh, tung cánh vào bầu trời khoáng đạt, bao la? Làm thế nào để có những chú chim ưng biết bay và dám bay? Giáo dục với tăng thiện giảm ác04/01/2006 12:59' PM Cái ác của con người đang tăng lên đáng lo ngại, hàng ngày biết bao nhiêu chuyện "giết người" với nhiều cách khác nhau: có loại bằng dao, bằng súng đổ máu, có loại đang được gọi với cái tên tham nhũng, móc tiền của Nhà nước, của nhân dân một cách tàn bạo, có loại bằng mưu mô thâm độc... Ông thầy và thời đại19/11/2005 02:27' PM Một trong những nguyên tắc giáo dục đại học ở Singapore là người thầy phải luôn cập nhật và giúp SV nắm bắt những thông tin thời sự mới nhất của lĩnh vực tin mình phụ trách... Bàn về “Cái vô lý” và “Cái thiếu hiểu biết” trong xã hội26/09/2005 05:13' PM Lâu nay, những ai quan tâm đến cải cách giáo dục, đều thấy rõ tầm quan trọng của việc xác định “Triết lý Giáo dục". Có lẽ cũng không thừa, nếu nói một chút về khái niệm Triết lý nói chung... Những con số biết nói23/09/2005 02:23' PM Đầu tư tăng chất lượng GD tăng? Số lượng HS-SV năm 1998 là 21,1 triệu em, đầu tư ngân sách nhà nước (NSNN) cho giáo dục là 13,7% tương ứng là 11.754 tỷ đồng (ĐVN), đến 2004 là 22,7 triệu em (tăng 1,6 triệu em), song đầu tư của riêng Nhà nước cho giáo dục đã tăng 17,1% tương ứng là 34.400 tỷ ĐVN (tăng 3 lần)... Nhìn lại việc giáo dục nhân cách cho Sinh viên01/09/2005 11:05' AM Nếu trong một thời gian dài, lòng trung thành được nói đến nhiều hơn sự trung thực thì đã đến lúc cần xếp lại vị trí ưu tiên cho cái cần được chăm lo bồi dưỡng, “Cái đang thiếu mà nếu thiếu cái đó, thì cái còn lại còn gì là đáng giá” kể cả lòng trung thành! Văn hóa cảm ơn22/12/2009 03:28' PM Truyền thống mang đậm nét văn hóa và đặc điểm tâm lý của người phương Đông, văn hóa cảm ơn được người Việt chú trọng thể hiện bằng những hành động cụ thể. Trẻ em Việt Nam thành “người nước ngoài”?04/12/2009 05:10' PM Trang bị cho con em những kỹ năng để hội nhập với thế giới đang là mục tiêu của không ít phụ huynh. Thế nhưng có mấy phụ huynh quan tâm đến việc con có được học tiếng Việt, lịch sử, địa lý, đạo đức VN khi vào trường quốc tế? Những lời tâm huyết cho Giáo dục của Giáo sư Nguyễn Lân Dũng20/11/2009 08:50' PM Hơn 50 năm dạy học, từng có nhiều ý kiến tâm huyết với ngành giáo dục nước nhà, GS - TS Nguyễn Lân Dũng dành cho TT&VH Cuối tuần cuộc trò chuyện cởi mở tại nhà riêng dù ông đang trong thời gian tham dự Kỳ họp thứ 6 Quốc hội khóa XII... Những người “truyền lửa”18/11/2009 09:46' AM Từ bao đời nay và ở xã hội nào cũng vậy nhà giáo luôn là người chuyển tải tri thức của nhân loại đến các thế hệ trẻ thông qua công việc hàng ngày là dạy dỗ học trò. Nhờ đó, xã hội loài người tồn tại và không ngừng phát triển. Chính vị trí quan trọng của nghề dạy học trong xã hội đã tạo nên sứ mệnh thiêng liêng của người. Nền giáo dục Thụy Điển tiên tiến nhất thế giới hiện nay?20/10/2009 02:22' PM Công trình "Nền giáo dục Thụy Điển tiên tiến nhất thế giới hiện nay" là một chuyên luận công phu, bổ ích và sâu sắc, rất cần cho việc hoạch định chiến lược giáo dục của Việt Nam. Việt Nam ở đâu trên bản đồ giáo dục thế giới?04/07/2009 03:21' PM Từ hơn một trăm năm nay, vấn đề làm đau đầu các nhà hoạch định chính sách, các nhà kinh tế là làm thế nào để một nước nghèo đuổi kịp nước giàu về trình độ phát triển, trước hết là về thu nhập bình quân đầu người. Nghĩ về giáo dục03/05/2009 09:32' AM Đứng trước thách thức của quốc gia, cuộc sống chỉ dành cho dân tộc ta một lối đi, một câu trả lời: Phải xây dựng được một nền giáo dục rèn luyện nên những con người Việt Nam kiên cường, giàu trí tuệ và giầu nghị lực sáng tạo mà sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước thời hội nhập ngày nay đòi hỏi... Bài khác: Giáo sư không phải "giá trị quốc gia"01/01/1900 12:00' AM GS, PGS là 1 nhiệm vụ ở cơ sở ĐH cụ thể, chứ đâu phải "giá trị quốc gia" đến mức phải để Bộ trưởng GD-ĐT bổ nhiệm?". GS Hoàng Tụy thất vọng khi cầm trên tay bản quy định mới
về tiêu chuẩn, thủ tục bổ nhiệm GS, PGS ban hành ngày 31/12/2008.
Trao đổi với VietNamNet, ông cho rằng đây là "cải tiến nửa vời, có
nhiều điều không hợp lý, không hiệu quả". Nghĩ về việc học01/01/1900 12:00' AM Đầu năm 2006, một người Mỹ nói thẳng là thanh niên Việt Nam không có nhu cầu hiểu biết mà chỉ lo học lấy bằng để kiếm sống. Thoạt nghe tôi cũng bị sốc. Một xã hội mà lớp trẻ chỉ lo kiếm sống và không có nhu cầu hiểu biết thì xã hội đó phát triển làm sao được! Học chỉ cốt lấy điểm cao01/01/1900 12:00' AM Thách thức của giáo dục là thách thức của phát triển. Kinh nghiệm thành công trong mở cửa để phát triển của các nước đi trước đã khẳng định điều này. Việt nam là dân tộc có truyền thống hiếu học Giáo dục với tăng thiện giảm ác04/01/2006 12:59' PM Cái ác của con người đang tăng lên đáng lo ngại, hàng ngày biết bao nhiêu chuyện "giết người" với nhiều cách khác nhau: có loại bằng dao, bằng súng đổ máu, có loại đang được gọi với cái tên tham nhũng, móc tiền của Nhà nước, của nhân dân một cách tàn bạo, có loại bằng mưu mô thâm độc... So sánh giáo dục Đại học Việt - Mỹ17/12/2005 08:38' AM Bài viết tóm tắt những khác biệt cơ bản giữa giáo dục đào tạo cấp cử nhân (BA) ở Mỹ và ở Việt Nam hiện nay. Những nét cơ bản này dựa vào so sánh chương trình học kinh tế ở VN và chương trình học khoa học cơ bản, xã hội hoặc nhân văn (trong đó có kinh tế, toán, vật lý, hoá học, văn chương, tâm lý học…) Quan niệm giáo dục “Tự Tân” của Phan Bội Châu29/11/2005 09:52' AM Những từ tưởng và hoạt động giáo dục của cụ Phan Bộ Châui suy ngẫm về các vấn đề canh tân văn hóa giáo dục, canh tân xã hội đáng để chúng ta quan tâm đến... Văn hiến… xưa và nay & văn hiến trong tương lai23/11/2005 08:30' AM Bàn về văn hiến... xưa và nay nên dành một phần thời gian cho sự thảo luận để hình dung văn hiến trong tương lai. Riêng trong ngành giáo dục, điểm qua những nhân tài xưa và nay tôi thấy hào quang của quá khứ và hiện tại nhưng chưa thấy tương lai. |