 | Thông tin liên quan: Ra ngõ gặp công trình27/07/2010 09:36' AM Nếu tham nhũng là trộm cắp tiền dân, thì đầu tư sai mang lại hậu họa lớn gấp bội; chúng đẩy nền kinh tế quốc gia lún sâu vào lạc hậu và tước đoạt cơ hội phát triển của con cháu. Ngàn vạn tỷ đồng đã bay theo gió cát trong hơn 12.000 dự án đầu tư lớn nhỏ trên khắp đất nước này; từ đánh bắt xa bờ, mía đường, xi măng lò đứng, cho tới đại công trường vỡ nợ ở Hà Giang. Vậy có cách nào quy trách nhiệm cho người làm quan khi họ hoặc do thiếu năng lực, hoặc vô trách nhiệm, hoặc vì lợi tư mà làm thất thoát tiền dân? Tham nhũng cũng có sứ mệnh24/07/2010 12:44' PM Từ cổ chí kim đều khẳng định: Ai không có chức, quyền chỉ được "ham" chứ không thể "tham" được. Tham nhũng là đặc quyền của giới quan chức. (Quan chức Nhà nước, quan chức xã hội)... Từ công hữu vô chủ đến lợi ích nhóm23/06/2010 09:56' AM Dưới tác động của kinh tế thị trường và chủ trương phân cấp quản lý, tình trạng công hữu vô chủ diễn ra ngày càng phong phú với việc phân lô đất cho các dự án hay đấu thầu những khu đất vàng ở các đô thị. Nhờ vậy một số cá nhân có thế lực đã trục lợi qua việc biến tài sản chung thành sở hữu riêng. Tâm lí tham nhũng12/06/2010 09:32' AM Chúng ta đánh ngã một nhà độc tài và nghĩ rằng chúng ta đã tiêu diệt những tay chân của y. Thế mà với Chính phủ sau đó, vấn đề tham nhũng và hối lộ tiếp tục gây tác hại cho đất nước chúng ta. Bệnh thích dự án05/06/2010 08:09' AM Có dự án là có nhiều thứ nên ai cũng thích. Thứ nhất có dự án là có tiền, đồng nghĩa với việc có công ăn việc làm cho cán bộ nhân viên, tất nhiên là thu nhập chung sẽ từ đó mà tăng lên. Nói cho cùng thích dự án không phải là một cái tội, nhưng thích dự án đến mức thành bệnh và mưu cầu lợi ích riêng, lấy tiền công đút túi thì cần nghiêm túc phê phán. Không thể một mình chống tham nhũng17/04/2010 07:42' AM Cuộc chiến chống tham nhũng đòi hỏi không chỉ quyết tâm mà cả những phương pháp và trên hết là sự ủng hộ mạnh mẽ của số đông dân chúng. Loạt hồ sơ này đề cập và lý giải những thành tựu rõ rệt, bước đầu trong chống tham nhũng ở châu Á, đặc biệt là Indonesia. “Hứa hẹn cho tiền” cũng bị coi là hối lộ30/03/2010 10:15' AM Bốn bị cáo trong một công ty Mỹ vừa bị truy tố vì tội hối lộ quan chức Việt Nam. Theo luật Mỹ, cho dù các công ty Mỹ hối lộ quan chức ở trong nước Mỹ hay ở nước ngoài đều bị xử lý. Tiền tham nhũng: Của Cesar phải trả về cho Cesar24/12/2009 04:08' PM Theo World Bank (WB) và Liên hợp quốc (UN) ước tính, hàng năm có khoảng từ 20 đến 40 tỷ đô la bị ăn cắp do tham nhũng từ các nước đang phát triển. Số tiền khổng lồ đó gấp đôi nhu cầu của chính các nước này để tồn tại trong khủng hoảng tài chính toàn cầu hiện nay. Lỗi chính tả09/09/2009 09:42' AM Một ông hành nghề là thanh tra có vẻ là quan chức xã hồn nhiên và hồn hậu trả lời trên báo (Tiền Phong ra ngày 12/04/06), rằng mình có mắc lỗi chính tả trong khi đang vất vả viết báo cáo gửi trình Thủ Tướng. Đại loại có một công trình bị thất thoát từ hàng tỷ đồng thì hơn một lần ông nắn nót viết thành triệu đồng. Ông nhăn nhó khẳng định “Đây chỉ là lỗi chính tả chứ không có tiêu cực gì”. Trung Quốc: 6 biến đổi tâm lý của quan tham01/09/2009 11:01' AM Nguyên nhân của tham nhũng hóa ra lại chính là sự biến đổi về tâm lý của những quan chức khi đạt được "quyền cao chức trọng". Có tới 6 biến đổi tâm lý tạo ra chướng ngại lớn trên con đường phòng và chống tham nhũng của chính phủ Trung Quốc. Tham nhũng dưới góc nhìn tâm lý xã hội14/08/2009 11:05' AM Tham nhũng, là biểu hiện nguy hiểm nhất của sự tha hoá quyền lực, sự thoái hoá, biến chất của công chức đó là “quốc nạn” của cả dân tộc. Đã hàng chục năm nay nhiều biện pháp đã được vạch ra, nhiều cơ quan đã được thành lập để phòng và chống tham nhũng. Những kẻ ích kỷ cao thượng22/07/2009 06:19' AM Đa dạng là một quy luật lớn của sự tồn tại mọi thứ trong vũ trụ bao la. Các thế giới vô tri lớn như các thiên hà, nhỏ như các hạt cơ bản đều muôn hình vạn trạng. Các loài thực vật, các loài động vật cũng tồn tại theo quy luật này, không có ngoại lệ... Cái chết đầy tự trọng04/06/2009 01:15' PM Trung Quốc, Việt Nam, Triều Tiên và Nhật vẫn tự cho mình là xứ sở của đạo lý thánh hiền. Người ta thường nhắc lời của Khổng Tử nói rằng: "Làm người phải biết tự trọng và biết xấu hổ khi làm việc không tốt, còn làm lãnh đạo đất nước thì càng phải biết tôn trọng nhân phẩm danh dự và càng phải biết xấu hổ." Đi tìm nguyên nhân của tham nhũng31/12/2008 03:08' PM Tham nhũng là một từ ghép. Tham là tham lam, vơ vét. Nhũng là nhũng nhiễu, hách dịch. Tham nhũng dùng để ám chỉ bọn quan lại triều đình phong kiến ngày xưa, luôn sách nhiễu dân thường để nhận quà cáp, biếu xén. Như vậy có thể thấy tham nhũng chỉ xuất hiện ở những người có thế lực, quyền hành trong xã hội. Thử liệt kê những cách tham nhũng15/12/2008 08:34' AM Ở đâu có chính quyền, có quyền lực, ở đó có nguy cơ tham nhũng, lạm quyền vì tư lợi. Đó là thách đố muôn thuở với các xã hội văn minh. Nhưng điều quan trọng là cách mà người ta xử sự với những vấn đề, vụ việc đã và đang xảy ra để xây dựng lòng tin về một xã hội tươi đẹp hơn mà mọi người đều yên tâm, yên ổn, yên vui trong một cuộc sống có nhiều khó khăn... |
I. Định nghĩa tham nhũng
Mặc dù "tham nhũng" là thuật ngữ được sử dụng rất nhiều và tham nhũng là vấn đề đau đầu của mọi quốc gia, ở mọi thời đại, cho đến nay người ta vẫn chưa có một định nghĩa thống nhất cho nó. Lý do là tham nhũng được tiếp cận từ nhiều quan điểm khác nhau, từ kinh tế, đạo đức, tôn giáo đến chính trị, xã hội và giai cấp, và các quan điểm này lại mang nặng dấu ấn lịch sử và cá nhân.
Công ước chống tham nhũng của Liên hợp quốc (UN Convention Against Corruption), kết quả của nhiều nỗ lực đàm phán, không đưa ra một định nghĩa rõ ràng và đồng thuận, mà chỉ có một số điều khoản mô tả các loại tham nhũng khác nhau.
Theo World Bank, tham nhũng là sự "lạm dụng quyền lực công cộng nhằm lợi ích cá nhân" ("the abuse of public power for private benefit"). Đây là một định nghĩa khá "mở". Tuy nhiên, trên thực tế, định nghĩa này được diễn giải khá hẹp, thậm chí ngay chính trong các tài liệu của World Bank. Theo cách diễn giải đó, nó không bao gồm hành vi tham nhũng trong các công ty tư nhân và cũng bỏ sót hành vi tham nhũng trong đó lợi ích lại được dành cho một bên thứ ba, có thể là cá nhân, tổ chức hay thậm chí là một quốc gia.
Hội đồng châu Âu (The Council of Europe), trong Công ước 1999, tại điều 2, định nghĩa: "Tham nhũng là hành vi đòi hỏi, đề nghị, đưa hoặc nhận hối lộ hoặc một lợi ích khác hoặc hứa hẹn hối lộ hoặc lợi ích khác, trực tiếp hoặc gián tiếp, làm sai lệch sự thực hiện đúng đắn của bất kỳ chức trách hoặc hành vi theo nghĩa vụ nào của người nhận hối lộ, lợi ích khác hoặc hứa hẹn hối lộ và lợi ích khác đó"[1].
Định nghĩa này, theo tôi, lại có một nhược điểm khác. Trên thực tế, sự lạm dụng quyền lực công cộng nhằm mục đích cá nhân và làm sai lệch chức năng của các tổ chức, công cộng cũng như tư nhân, có thể diễn ra mà không hề có hành vi "đòi hỏi, đề nghị, đưa hoặc nhận hối lộ hoặc một lợi ích khác hoặc hứa hẹn hối lộ hoặc lợi ích khác".
Quan niệm về tham nhũng của Hội đồng Châu Âu thậm chí còn hẹp hơn quan niệm của các nhà làm luật Việt Nam. Bộ luật hình sự của nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, chẳng hạn, ở các điều 278-284, Mục A, Các tội về tham nhũng, liệt kê các tội: Tham ô tài sản; Nhận hối lộ; Lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản; Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ; Lạm quyền trong khi thi hành công vụ; Lợi dụng chức vụ, quyền hạn gây ảnh hưởng đối với người khác để trục lợi; Giả mạo trong công tác.
Trên thực tế, đôi khi tham nhũng được hiểu thuần tuý theo khía cạnh pháp luật, như là hành vi kiếm lời trái phép. Tuy nhiên, trong một số thể chế, bản thân pháp luật đã không phải là sự thể hiện ý chí xã hội, mà chỉ là sản phẩm của một hay một nhóm người vì những mục đích khác nhau. Vì thế, bản thân luật có thể cũng đã là kết quả tham nhũng, không thể dùng làm tiêu chí để xác đinh tham nhũng được.
Để có một quan niệm đầy đủ về tham nhũng, cố gắng của một cá nhân hay một tổ chức là quá nhỏ bé. Tuy nhiên, sự so sánh, xem xét vấn đề dưới nhiều góc độ và quan điểm khác nhau chắc chắn sẽ bổ ích và giúp đi đến một định nghĩa đầy đủ và chính xác.
Với suy nghĩ như thế, sau khi nghiên cứu các định nghĩa nêu trên, và nhiều định nghĩa khác nữa mà tôi không có điều kiện liệt kê hết, tôi thấy chúng ta có thể sử dụng định nghĩa của World Bank với điều kiện mở rộng cách hiểu các thuật ngữ như "lạm dụng", "quyền lực", "công cộng", "lợi ích", và "cá nhân".
-
"Quyền lực": bao gồm không chỉ quyền lực chính trị mà cả các quyền lực kinh tế, văn hoá, tôn giáo, công nghệ...
-
"Công cộng": không chỉ có nghĩa "thuộc về nhà nước" hay "thuộc về xã hội" mà ở mọi cộng đồng người với quy mô và hình thức khác nhau: từ các tập thể, các tổ chức xã hội, các công ty, đến các quốc gia...
-
"Lạm dụng": Mỗi cá nhân được cộng đồng giao một quyền lực nào đó đều có quyền và nghĩa vụ hành động, đồng thời được hưởng những lợi ích trong khuôn khổ nào đó. Sự lạm dụng có thể diễn ra trong hai trường hợp: hành động vượt ra ngoài khuôn khổ cho phép, hoặc thu lợi nhiều hơn mức được hưởng.
-
"Lợi ích": dưới mọi hình thức, về vật chất cũng như về tinh thần.
-
"Cá nhân": một hoặc một nhóm các cá nhân.
Những điểm trình bày trên đây cho phép chúng ta diễn giải định nghĩa tham nhũng của World Bank như sau: Tham nhũng là hành vi của một hay một nhóm người, sử dụng các quyền lực của cộng đồng, ở mọi quy mô, bất kể trong lĩnh vực đời sống kinh tế, chính trị, hành chính hay đời sống tinh thần, để chiếm các giá trị vật chất và tinh thần nhiều hơn những gì họ xứng đáng được hưởng.
Nguồn:
Tạp chí Khoa học & Tổ quốc, số tháng 8.2004 Số lượt đọc:
8905
-
Cập nhật lần cuối:
03/02/2009 01:14:29 PM 
Ý kiến của bạn về bài viết:Chương III. Thực hành công lý và dục vọng: Bổn phận, Tự do, Tha nhân, Công lý, Luật pháp (phần 10)29/08/2010 08:55' AM Tự do không phải tự do lung tung thích làm gì thì làm mà một cách hết sức chặt chẽ Kant đồng hoá tự do và bổn phận, giống như các công dân tự do thì lại tự giác tuân thủ pháp luật để được tự do hơn, chứ không phải tuân thủ pháp luật để trở thành nô lệ, trái lại chính khi người ta không tuân thủ pháp luật, trở thành vô chính phủ, hỗn quân hỗn quan là lúc bị mất tự do nhất, vì ai muốn can thiệp thô bạo vào cuộc sống của mình cũng được, vì khi đó chẳng có nền luật pháp còn đủ mạnh để bảo vệ tự do của mỗi cá nhân. Tự do để được lựa chọn những điều tốt lành cho mình... Chương III. Thực hành công lý và dục vọng: Bổn phận, Tự do, Tha nhân, Công lý, Luật pháp (phần 9)25/08/2010 10:27' AM Chúng ta đã bàn khá thấu đáo về nhận thức của công lý cũng như dục vọng, nhưng nhận thức đó sẽ chẳng là gì nếu không được đem vào sống và hành động, lúc đó nhận thức khác nào chữ nghĩa chết cứng trên những trang giấy mà không biến thành ngọn đèn suy tư đưa đường chỉ lối từng hành động, mỗi hành vi ứng xử của con người ở giữa cuộc đời... Quyền thế và đặc lợi24/08/2010 06:37' AM Trong một quốc gia thường tồn tại những cộng đồng dân cư chịu ảnh hưởng của lịch sử, địa lý, nghề nghiệp, văn hóa, lối sống xã hội… khác nhau nên có khả năng mưu sinh khác nhau. Do đó, khi ban hành luật lệ, Nhà nước phải luôn xem xét những điều khoản có thể làm thiệt hại quyền lợi của những cộng đồng được xem là “yếu thế” trong xã hội, từ đó có thêm những điều luật bảo vệ lợi ích của họ, thể hiện tính công bằng của một xã hội văn minh... Lãnh đạo phi cách mạng20/08/2010 03:45' AM Lịch sử phát triển của nhân loại đã trải qua những bước chuyển mình đầy ý nghĩa như là hệ quả của rất nhiều cuộc cách mạng vĩ đại và tất yếu. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, người ta đã buộc phải nhìn lại vai trò của những cuộc cách mạng bằng một đầu óc tỉnh táo và một con mắt khách quan hơn, toàn diện hơn. Điều này phản ánh những thay đổi về chất không chỉ của thế giới mà cả của tư duy lãnh đạo... Mua bằng hôm nay, chạy chức ngày mai14/08/2010 07:23' PM Chuyện xưa kể, khi nghe hỏi có bao nhiêu người đang đi trên đường cái quan, nhà thông thái đáp: “Có hai người”. Người ta cãi, nhiều chứ sao lại hai, nhà thông thái cười: “Nhiều cũng không ngoài hai người, một đi vì danh, một đi vì lợi”... Từ vụ Vedan: nhìn nhận những khuyết tật của hệ thống pháp lý29/07/2010 10:22' AM Thời hiệu khởi kiện trong vụ Vedan đã gần hết. Dùng dằng mãi cho đến nay, người nông dân mòn mỏi chờ thiện chí của doanh nghiệp để tìm một lối ra đơn giản, ít tốn kém và thỏa đáng cho cuộc đôi co thông qua thương lượng. Nhưng bây giờ hầu như họ không còn sự lựa chọn nào khác ngoài theo đuổi mục tiêu được bồi thường thiệt hại bằng con đường pháp đình. Luật Doanh nghiệp - "con dao sắc ngọt" giải phẫu các tập đoàn kinh tế24/07/2010 09:33' AM Từ thời điểm 1/7/2010, các doanh nghiệp thuộc sở hữu nhà nước được chuyển đổi thành các công ty TNHH một thành viên, hoạt động theo Luật Doanh nghiệp. Đây là một sự kiện pháp lý quan trọng, theo cam kết khi gia nhập WTO, đánh dấu một bước tiến mới trên lộ trình hội nhập của Việt Nam. Tuy nhiên, trước và sau sự kiện quan trọng này có nhiều việc cần bàn... Dục vọng của người này không thể tàn phá dục vọng của người kia: Đó là Công lý (phần 8)20/07/2010 09:54' AM Đạo đức là tri thức. Chúng ta hãy cùng trở lại quan niệm của Kant, có một yếu tố tuyệt đối trong đạo đức là thiện chí, vì không có thiện chí người ta không có lý do để nhìn nhận một người muốn điều thiện hay không. Nhưng làm sao để muốn điều thiện trong khi không thể phân biệt điều thiện là gì. Vì vậy đạo đức chắc chắn phải là tri thức về điều thiện. Biết thiện thì mới hướng thiện, biết xấu thì mới sợ cái xấu.... Bài khác: Nhà nước và pháp luật trong thời kỳ đổi mới01/01/1900 12:00' AM Xã hội ta là xã hội dân chủ: "Bao nhiêu lợi ích đều vì dân, bao nhiêu quyền hạn đều của dân", "quyền hành và lực lượng đều ở nơi dân". Cuộc vận động xây dựng và thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở xã, phường, ở cơ quan, ở doanh nghiệp đã được triển khai rộng rãi, thực hiện tích cực đã mang lại những kết quả tốt bước đầu. Nhưng còn cần phải làm nhiều hơn, mạnh hơn nữa. “Độc quyền chức vụ” cái gốc của tham nhũng01/10/2005 08:20' AM Tham nhũng ở Việt Nam hiện nay đã trở thành quốc nạn. Quốc nạn tham nhũng là một trong những dấu hiệu cảnh báo năng lực quản lý của bộ máy Nhà nước không còn phù hợp với sự phát triển của đất nước. Vì thế, dự thảo Luật Phòng, chống tham nhũng đang được Quốc hội đưa ra lấy ý kiến nhân dân để sớm ban hành, áp dụng. Tham nhũng, dù xảy ra ở đâu thì cũng là tội phạm đặc biệt, được thực hiện trước hết bởi các quan chức... Cá và Ao...30/09/2005 06:01' PM Một nguyên tắc cơ bản của luật dân sự mách bảo cho chúng ta rằng: "Cá vào ao ai là cá của người đó". Theo nguyên tắc này, cây mọc trên đất của ai là cây của người đó; nhà xây trên đất của ai là nhà của người đó. Chuyện của cuộc sống là đơn giản và dễ hiểu như vậy. Tuy nhiên, mọi việc lại có vẻ không hoàn toàn đơn giản và không hoàn toàn dễ hiểu được như vậy trong thực tiễn pháp lý của chúng ta... Tham nhũng và tham nhũng tinh thần21/07/2005 05:14' PM Nếu như chống tham những vật chất có mục đích là làm trong sạch đời sống xã hội thì chống tham nhũnng tinh thần có nhiệm vụ là chống lại sự rủi ro đối với sự phát triển của nhân loại.” Sự biến dạng tâm lý dưới tác động của tham nhũng19/09/2005 08:35' AM Khi nghiên cứu sự biến dạng của tâm lý, chúng ta sẽ thấy rằng tham nhũng không phải là hiện tượng tiêu cực duy nhất gây ra biến dạng tâm lý nhưng nó là một trong những yếu tố gây ra những biến dạng khủng khiếp nhất, trên quy mô rộng lớn nhất, ở mức độ sâu sắc nhất và thậm chí, có thể nói, tham nhũng gây ra sự biến dạng nhân cách. Vì lý do đó, tham nhũng, với tư cách là nguồn gốc của sự biến dạng tâm lý, sẽ trở thành đối tượng nghiên cứu của bài viết này... Ảnh hưởng của văn hóa đối với pháp luật16/09/2005 04:45' PM Văn hóa có một ảnh hưởng không thể phủ nhận đối với pháp luật. Văn hóa chính là cuộc sống, do đó, việc xây dựng pháp luật, theo lẽ tự nhiên, phải dựa trên những kinh nghiệm văn hóa, tức là pháp luật phải có khả năng biến thành văn hóa để điều chỉnh cuộc sống. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, ở rất nhiều nơi trên thế giới, hệ thống pháp luật tỏ ra không tương thích với cuộc sống. Phải chăng yếu tố văn hóa, ở những nơi đó, đã bị tách rời khỏi pháp luật hay bản thân pháp luật được xây dựng trên một nền văn hóa méo mó, phi tự nhiên? Pháp luật – Tài sản tinh thần của nhân dân06/09/2005 10:59' AM Xuất phát từ đòi hỏi xã hội phải được điều chỉnh bởi những quy tắc nhất định, pháp luật đã ra đời. Bản chất của pháp luật là các khế ước xã hội, tức là kết quả của sự thỏa thuận của mọi người. Nếu thỏa mãn điều kiện này, sự tự nguyện nhượng bớt một phần tự do cá nhân sẽ đưa đến sự hình thành của nền dân chủ ở đó, tự do không chỉ đơn thuần là tự do bản năng mà sẽ có chất lượng cao hơn, tức là tự do mang trong mình sự hài hòa lợi ích giữa các cá nhân, giữa cá nhân với cộng đồng và ở mức độ cao hơn nữa, tự do như là, phát triển... Bức xúc ở chỗ khác!17/08/2005 05:57' PM Chung quanh dự thảo Luật Phòng và chống tham nhũng mà Quốc hội đang yêu cầu nhân dân góp ý kiến, nổi lên một số cách nhìn và giải quyết thực tế khác nhau. Về phòng và chống, hai phạm trù bản thân đã có vấn đề. |
