 | Thông tin liên quan: Chợt nghe Tiến sĩ từ quan01/09/2010 02:59' PM Tin trên các báo, ông Trần Đăng Tuấn, Phó Tổng Giám đốc thường trực Đài Truyền hình Việt Nam (VTV) vừa gửi đơn từ chức lên Thủ tướng Chính phủ. Trước đó, tại Đại hội Đảng bộ Đài Truyền hình Việt Nam khóa IX, ngày 24 đến 25 - 8, ông Tuấn đã xin rút không tham gia cấp ủy khóa mới, với lý do sẽ đệ đơn lên Thủ tướng Chính phủ xin chuyển công tác khỏi Đài truyền hình Việt Nam... Chương VI - Quan hay Dân: giá trị nằm trong lý tưởng (2)18/08/2010 01:13' PM Nhà nước có quyền lực hành chính, đó là quyền thế tục. Nhưng mỗi con người không đơn giản chỉ là một công dân sống trong sự quản lý hành chính của Nhà nước, mà họ còn là một tín đồ tôn giáo, hoặc một thành viên thuộc về khoa học hay văn hoá. Nhà nước có thể quản lý lĩnh vực hành chính,nhưng quyền lực hành chính đó không thể kiểm soát luôn đức tin của các công dân , cũng như khả năng về khoa học hay văn hoá của họ... Chó và quan tham, xưa và nay…10/08/2010 07:52' AM Thì đã có bao nhiêu vụ tày đình mà chúng chỉ bị “khiển trách” hay “từ chức” để rồi vẫn ôm cả đống tài sản ăn cướp của nhân dân, con cháu ăn mấy đời cũng không hết! Nếu không “chạy án” được thì cũng chịu khó ngồi vài năm, có đệ tử cơm bưng nước rót, rồi “cải tạo tốt”, được ra tù sớm lại tha hồ… Chương IV. Quan phẩm không đồng nghĩa với Nhà nước, Dân quyền không đồng nghĩa với thuộc hạ, Nhà nước vì con người không phải con người vì Nhà nước (2)01/08/2010 12:48' PM Về nguyên tắc, chúng ta đều biết, chính quyền được dựng nên để phục vụ nhân dân chứ không phải để nô dịch nhân dân vì vậy chính quyền không nhắm đến việc thoả mãn ý muốn cuả các nhà cầm quyền, mà phải nhắm đến việc thoả mãn ý muốn của dân chúng. Chỉ có như vậy Nhà nước dân chủ mới có ý nghĩa, bởi vì nó không phải thứ Nhà nước cổ lỗ... Chương IV. Quan phẩm không đồng nghĩa với Nhà nước, Dân quyền không đồng nghĩa với thuộc hạ, Nhà nước vì con người không phải con người vì Nhà nước (1)29/07/2010 06:54' PM Nhìn vào bất kỳ quốc gia nào thấy ngay mọi cá nhân đều nhỏ bé thay so với hệ thống đồ sộ của Nhà nước. Quả thật tầm vóc của Nhà nước so với mỗi cá nhân chẳng khác gì đỉnh núi kia so với hòn sỏi.Nhưng mà, dẫu to lớn như vậy, Nhà nước được dựng nên xét về mục đích lại nhỏ hơn các cá nhân. Tại sao? Vì Nhà nước được dựng nên để phục vụ con người, chứ chẳng thể nào có chuyện con người sinh ra để vì Nhà nước... Triết lý làm quan16/07/2010 05:04' PM Truyện Tam Quốc mô tả việc Lưu Bị phải ba lần đến mời, Khổng Minh mới chấp nhận về làm quân sư. Qua câu chuyện này, nhiều người ca ngợi Lưu Bị là người biết tôn sư trọng đạo, chiêu mộ nhân tài. Và câu chuyện cũng góp phần tô điểm cho tài danh của Khổng Minh, hẳn là người tài năng lỗi lạc mới được chiếu cố đặc biệt như thế. Dân trí và quan trí14/07/2010 12:18' PM Lâu nay, chúng ta vẫn hô hào phải nâng cao dân trí, thậm chí đã có nhiều chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước được đưa ra nhằm mục đích nâng cao dân trí. Tuy nhiên, ít ai bàn đến việc phải nâng cao quan trí. Nhân chuyện Quốc hội sôi nổi bàn luận trách nhiệm của bộ trưởng này, đề cập việc bỏ phiếu tín nhiệm, có người đặt vấn đề đã đến lúc phải nâng cao cả quan trí... Giấc mơ hồi tỵ03/11/2009 08:45' AM Một người làm quan, cả họ được nhờ, câu nói của người xưa hẳn đã hàm ý một điều gì đó không hay, bởi nếu không thì tại sao từ thời phong kiến của nước ta từng có một nguyên tắc bổ nhiệm quan lại hết sức nghiêm nhặt, gọi là hồi tỵ. Trung Quốc: sống lại “văn hóa thê thiếp”05/09/2009 02:05' PM “Văn hóa thê thiếp” đã có truyền thống hàng ngàn năm ở Trung Quốc và đang sống lại. Nhiều quan chức Trung Quốc coi việc có thêm một vài cô nhân tình là biểu hiện “đẳng cấp” trong xã hội chứ không chỉ nhằm giải quyết nhu cầu sinh lý. Tiết thanh minh22/07/2009 06:26' AM Tiết thanh minh, bạn nghĩ gì khi đốt nén nhang cho những người đã ngã xuống vì mảnh đất này. Tháng ba, con cháu sẽ nghĩ gì khi thế hệ chúng ta để lại hàng tỷ đôla tiền vay, lại bị rơi vãi qua những cây cầu nứt nẻ... Làm người khó hơn làm quan02/07/2009 01:36' PM Quan trọng nhất, cha mẹ, người lớn phải làm gương. Cha mẹ, người lớn nói hay mà làm dở, nói tốt mà làm xấu… thì con cái, dù có được hưởng thụ nhờ cha, mẹ “làm quan” nhưng lớn lên, nó sẽ khó làm người cho ra con người. Cái thẻ bài của mấy ông quan09/06/2009 07:30' AM Nguyễn An Ninh, nhà yêu nước vĩ đại, đồng thời là một cây bút chính luận lớn. Với một bút pháp độc đáo trầm thống, sâu sắc, châm biếm, Nguyễn An Ninh đã viết nên những kiệt tác nhỏ bằng tiếng Pháp. Dưới đây, chúng tôi xin giới thiệu một vài bài trong Nguyễn An Ninh - Tác phẩm sắp xuất bản. Công chức trẻ và bệnh quan trọng04/06/2009 01:53' PM Tính từ mẫn cán từng được gắn chặt với danh xưng công chức, đã mang một nghĩa châm biếm khi ai cũng chỉ quan tâm làm sao cho việc chốn công môn trót lọt. Đến nỗi khi “có khó khăn” thì ai cũng nghĩ ngay đến sự bôi trơn hay đi đường tắt, gây ô nhiễm đến mức ai cũng lo lắng khi đến “cửa quan”. Thực tế chẳng có ông quan nào ngồi đấy, mà chỉ có những ông quan sẵn có trong người những công chức mà thôi. Có nên đổ lỗi cho tư duy nhiệm kì?15/05/2009 10:06' AM Không nên đổ lỗi cho tư duy nhiệm kỳ mà cần nhìn nhận đúng vai trò của yếu tố con người cũng như hiệu quả cơ chế giám sát, đánh giá và điều chỉnh của xã hội đối với những gì mà một cá nhân hay tập thể thực hiện trong nhiệm kỳ được giao phó trọng trách - Ts. Phạm Gia Minh. Sự thành đạt và bí quyết thành bại29/04/2009 09:59' PM Ai làm kinh doanh cũng muốn người đời công nhận mình là người thành đạt. Ý niệm Thành Đạt chiếm cứ tâm trí ta từng giây phút bởi nó là một trong những nhu cầu căn bản của con người – 2 mức nhu cầu tâm lý cao nhất của tháp nhu cầu Maslow. Bởi vậy, biết được làm sao để thành đạt, những nhân tố cơ bản làm nên sự thành công là biết được một bí mật to lớn, vô giá đối với một con người... |
>> Đọc thêm:
>> Cùng trong tác phẩm:
Lời nói đầu
Chuyên luận này như tên gọi của nó “Quan phẩm và Nhân phẩm”, muốn nhắm đến việc lý giải: Quan phẩm đặc quyền mà mọi người đều thích, nhưng Nhân phẩm mới là giá trị cao nhất và rộng nhất của con người. Tất nhiên, chuyên luận không thể là những lý giải khiên cưỡng về giá trị, về đạo đức là thước đo cao nhất của con người theo các người ta vẫn gọi là giáo điều, mô phạm, hay võ đoán áp đặt cho đạo đức phải có một giá trị cao nhất, không ai có thể cưỡng được; mà bằng cách lý giải vừa khoa học, vừa cuộc sống, cuốn sách muốn thuyết phục mọi người cách minh nhiên và mạnh mẽ nhất: niềm hân hoan làm người rộng lớn mênh mông- cao cả hơn gấp bội nhãn hiệu làm quan.
“Quan phẩm và nhân phẩm” đó là tên gọi được Hán hoá, kỳ thực nó có thể mang một cái tên thuần Việt hơn: “ Học làm quan và học làm người”. Học làm quan khó hay học làm người khó? Hiển nhiên, theo cách nghĩ đơn giản nhất, không ít người nghĩ: người ta sinh ra đã làm người, không học, dốt nát vẫn cứ làm người, vẫn ăn, vẫn uống, vẫn xây nhà, vẫn dựng vợ gả chồng, đêm đông lạnh lẽo vẫn có bạn tình nằm bên gối ấp má kề, rồi vẫn sinh con đẻ cái, như vậy không là con người sao? Vậy tháng tháng, năm năm , ta vẫn dự đình đám của làng, vẫn dự hiếu- hỉ vẫn chu toàn cúng giỗ cho ông bà, cụ kị, tổ tiên của ta là người đi hai chân, ta vẫn đi hai chân, thì làm sao ta có thể tiếp tục không phải là người? Người Việt có câu:
Văn hay chữ tốt Không bằng ngu dốt lắm tiền
Và cũng còn có câu đưa ra so sánh cái thú làm quan suy đi nghĩ lại trước sau không bằng cái thú làm người:
Nhất sĩ nhì nông Hết gạo chạy rông Nhất nông nhì sĩ
Tuy nhiên, đây mới là một phép so sánh chưa đầy đủ mới căn cứ trên vấn đề ăn uống của dạ dày. Để bắt đầu một cách có chiều sâu, chúng ta thấy, ở đời, theo cách bình thường và phổ biến, người ta lo học hành đỗ đạt làm quan, chứ mấy ai lo học làm người bình thường? Người Trung Quốc có câu “Học nhi ưu tắc sĩ” (học mà giỏi thì làm quan) (1). Người Trung Quốc cũng có câu:
Di tử thiên mãn kim Hà như giáo độc thư Dưỡng tử giáo độc thư Trư trung hữu kim ngọc
Tức là:
Cho con nghìn vàng Không bằng dạy con đọc sách Nuôi con bằng đọc sách Trong sách có vàng bạc
Trong sách không chỉ có vàng bạc, khi người ta đã đỗ đạt làm quan, thì trong sách có tất cả. Theo nhà văn Vương Sóc của Người Trung Quốc lý giải thì, trong sách có quyền cao chức trọng, có bổng lộc cung tiến, có lầu son gác tía, có vô số gái đẹp đến chầu, nghĩa là, có tất cả. Chỉ có làm quan mới được sống trên vai người khác, theo cách người Hoa vẫn nói “ở dưới một người ( tức vua), còn ở trên vạn người”. Muôn người phải nhịn ăn, nhịn mặc, nhịn ở, nhịn gái để cung tiến ta, làm gì làm quan chả thích? Vậy thì cái gọi là học làm người kia lấy gì để sánh?
Bên trên, chúng ta đã đề cập, có người nghĩ: học làm người thì có gì mà phải học, vì chẳng cần học ta sinh ra vẫn cứ làm người. Tất nhiên, đó là tiêu chí con người chỉ đi hai chân. Nhưng cái chúng ta cần bàn là: con người xứng đáng làm người, vượt lên con người như động vật đi hai chân, để trở thành con người có nhân phẩm cao quý, và có trình độ thưởng thức đời sống vừa trọng thể, vừa hân hoan, vừa đáng giá vừa cao cả,. Chúng ta hãy thử quan sát cái nhìn của thi sĩ Walt Whitman: “Tôi và em chẳng một xu dính túi vẫn mua được hương thơm của trái đất này”.
| " ... không còn lý do gì để chúng ta còn ao ước làm quan đến độ sẵn sàng chịu thiến để leo lên đầu thiên hạ. Vậy bây giờ cũng chính là lúc, chúng ta bàn đến việc làm quan và việc làm người cách bình thản, khách quan, ngõ hầu tìm ra cho mình một cách sống vừa hợp sở trường, vừa xứng đáng nhất " |
Tuy nhiên, khi dẫn thơ ra, chúng ta mới chỉ có được một cái nhìn chưa rõ nét, bây giờ nhìn vào cuộc sống mà xem, những buổi hoà nhạc ở Nhà Hát Lớn, tiền mua vé, so với những nhà giàu hay quan chức lớn thì có bõ bèn gì, vậy mà số người đến thưởng thức cứ vắng tanh vắng ngắt. Thật như người đời vẫn biết “có tiền chưa hẳn có hạnh phúc” và chắc sẽ có một câu nói song song “có quyền chưa hẳn đã hạnh phúc”. Hay âm nhạc không phải sở thích của nhiều vị có quyền, có tiền? Không hẳn ở những quán karaôkê, lại có không ít vị đến thưởng thức nhạc “bàn tay vàng” vừa hát vừa có thể vui vầy với các em mắt xanh mỏ đỏ, nhìn vào đấy so sánh thấy ngay đẳng cấp hạnh phúc, mấy thú vui karaôkê kia làm sao có thể sánh với giàn nhạc trong phòng hoà nhạc? Ngay các em mắt xanh mỏ đỏ có kể một câu chuyện rằng: hàng ngày các em tiếp các loại đàn ông đi xe đạp – có, đi ôtô - có, tóc xanh- có, tóc bạc-có, bình dân – có, đạo mạo - có ... ở ngoài cửa bọn em đều gọi các vị là “chú” là “bác”, vào đến bên trong bất chấp tuổi tác các em gọi các vị là “anh”. Nhưng sau khi tiễn các vị ra khỏi cửa bọn em đều coi các vị là “thằng”.
Làm quan sướng vì sống trên đầu mọi người và có tất cả ư?
 |
|
Tác giả: Nguyễn Hoàng Đức
- Sinh năm 1957, học đại học An Ninh - Anh là một người khác thường mà nhà thơ Đỗ Minh Tuấn gọi là "Anh hề triết học, chàng Đông-ki-sốt văn chương" - Với tôi, viết văn trước hết phải giống làm nghề chuyên môn để đưa ra sản phẩm chuyên nghiệp. Đó là tiêu chí tối thiểu khi tôi cầm bút. Nhưng viết văn là nghề đặc biệt, nghề mở đường hay cứu rỗi, hoặc khiêm tốn hơn là "trợ lực" cho các tâm hồn, đơn giản vì xã hội không có ngành dịch vụ nào thay thế được văn chương để trợ lực tâm hồn.
Tác phẩm đã in 1. Ý hướng tính văn chương. Chuyên luận và 9 cuốn khác.
Tác phẩm sắp in 1. Ngưỡng cửa làm người (tiểu thuyết, 2 tập, và 12 cuốn khác) 2. Người Việt Nam tự ngắm mình (chuyên luận) 3. Hành trình nhận thức duy niệm của nhân loại (chuyên luận, chungta.com đăng nhiều kỳ) 4. Hành trình tâm linh nhân loại (chuyên luận, chungta.com đăng nhiều kỳ) 5. Công lý và Dục vọng (chungta.com đăng nhiều kỳ) 6. Quan phẩm và Nhân phẩm (chungta.com đăng nhiều kỳ)
Xem trang Tác giả...
| Hãy nhìn Lý Tổng Quản giúp việc cho mẫu hậu Từ Hy Thái Hậu đời nhà Thanh ở Trung Quốc kia, bên dưới ngôi Thái Hậu, hao túng tất cả, từ các quan cấp dưới hay các tỉnh xin vào bẩm tấu đòi thăng quan tiến chức đều phải lót tay cho gã cả vạn lạng bạc, rồi đến những kẻ trong cung nịnh bợ đòi hắn nói đỡ cho một câu, khi thì tâng bốc khi thì nói lời thị phi làm hại đối thủ ... tất cả hắn đều thao túng như một ông vua, chỉ thua chức một ông vua khác là một bà già bị gã bịt mắt. Nhưng kết cục với quyền lực thao túng cả một đất nước lớn hàng đầu thế giới,tiền của trong tay nhiều không kể xiết như vậy hắn sống thế nào? Than ôi hắn chỉ là một hoạn quan, cái của quí của cha mẹ truyền lại để nối dõi cho đời sau, cũng là cái phương tiện trục lạc lớn nhất nơi thế tục , thế mà hắn bị người ta hoạn đi rồi thì còn biết sướng vào đâu. Bản thân hắn lúc nào đi cũng gập người xuống, thưa gửi bẩm tấu phải quì mọp, đúng là cuộc đời của thứ nô tài chẳng khác gì trâu chó? Chức tước to, bổng lộc nhiều mà sống thế liệu có thể sánh vai một ông xẩm được tự do gảy đàn ngoài chợ, mồm hát vang bài ca trữ tình, và ao ước tối về rửa chân lên giường cùng người đẹp? Đây không chỉ là những lời tán, một cách chính thức có nhiều quan chức cho rằng: nói chúng tôi làm quan chức là ở trên đầu hà hiếp mọi người ư? Không! chúng tôi cũng chỉ là nô tài cao cấp mà thôi, bên trên chúng tôi có rất nhiều vị quan lớn hơn và chúng tôi không thể không phục tùng. Một cách lý thuyết, như người ta vẫn nói làm quan chỉ là đầy tớ cho dân. Đây không phải là khẩu ngữ xuông mà tất cả hệ thống nhà nước ra đời cùng toàn thể chức năng hoạt động, quyền lực, và những con người thực thi, đều chỉ phục vụ con người. Giống một ngôi nhà, dù được trang trí, bầy đặt đẹp đến cỡ nào đi nữa ngôi nhà được làm ra là để phục vụ những con người trong đớ? Chứ không thể có chuyện ngược đời con người được sinh ra để phục vụ ngôi nhà. Giống vậy, Nhà nước chỉ là cái vỏ rỗng bao bọc bên ngoài để phục vụ mọi người, chỉ khi phục vụ con người nó mới có ý nghĩa; ngược lại không bao giờ mọi người đi bỏ phiếu lựa chọn quyền lực, lập lên Nhà nước, để mong trở thành những công dân phục vụ nhà nước, mà luôn luôn là nhà nước được lập ra để phục vụ mọi người. Về điểm này, Chúa Jesus cũng đã chỉ ra bài học, Ngài rửa chân cho các tông đồ, dạy họ hãy biết hạ mình để phục vụ lẫn nhau, và phục vụ người khác. Vào ngày lễ sa-bát, có kẻ thử Ngài, mách Ngài rằng chính môn đệ của Ngài đã ngắt lúa trong ngày lễ sa-bát, Ngài liền bảo : “người ta vì con người mà nghĩ ra ngày lễ sa-bát, hay vì lễ sa-bát làm ra con người?” Ngài nói thêm trong ngày lễ sa-bát, nếu người ta kiêng không làm việc, vậy con cái ngươi rơi xuống giếng, ngươi có cứu không? Tất nhiên câu hỏi của Chúa Jesus đã hàm chứa một câu trả lời rõ ràng: vì con người, người ta nghĩ ra ngày lễ sa-bát, cũng như tất cả mọi ngày lễ trên đời; ngược lại không thể nào có chuyện vì ngày lễ nặn ra con người.
Câu hỏi làm quan hơn hay làm người hơn?
Người Việt từ lâu đã nói: “Quan nhất thời, dân vạn đại”. Nghĩa là, quan là giá trị điểm xuyết giữa cả đại dương nhân dân, quan trèo lên rồi lại tụt xuống, người có tài thì làm hết nhiệm kì, kẻ bất tài thì thay thế giữa chừng, đó là chưa kể các quan lại thanh trừng, đấu đá, hất cẳng lẫn nhau, vì thế: quan chỉ là nhất thời, còn dân vạn đại, vì dân là đại dương mãi mãi còn lại trong trời đất, như ngày xưa ví: dân là nước, quan là thuyền, nước có thể đẩy thuyền đi, cũng có thể nhấn chìm thuyền. Người Trung Quốc có câu: “Quốc phá sơn hà tại”, có nghĩa Nhà nước mất thì sông núi vẫn còn, Nhà nước có mất thì nhân dân vẫn không thể nào mất được.
Nhưng câu trả lời của chúng ta về việc làm quan hay làm người, không chỉ được quan sát theo những gì bên ngoài, mà nó còn được căn cứ trên những tư tưởng cũng như hệ thống lý thuyết của những bộ não lừng danh nhất. Triết gia Socrate đã phân cấp con người thành ba dạng như sau:
1 - Loại thấp: là Dạ Dày cầu mong những lợi ích và dục vong.
2 - Loại trung: là Tim, khao khát ý chí, tình yêu, danh dự.
3 - Loại cao: là bộ Não khao khát sự thông thái và tham vọng (2).
Ba cấp độ làm người trên, có thể cũng ứng với ba cấp độ làm người theo cách người Trung Quốc quan niệm:
1 - Lập công: là những loại người thiên về hành động cụ thể, làm ra được chiến công nào đó. 2 - Lập ngôn: là những người làm nên sự nghiệp bằng ngôn từ như viết sách, hoặc đưa ra những phương ngôn mang tư tưởng. 3 - Lập đức: là những người đã làm nên giá trị đạo đức nào đó khiến người ta noi theo.
Xét theo đó thì những người đi buôn, quan chức có thể xếp ở hạng một, dù có làm quan đi nữa thì cũng nổi lên và xuất sắc ở hạng một thôi. Còn những hiệp sĩ theo đuổi ý chí cũng như danh tiếng của mình đã với đến bậc thứ hai. Còn người leo lên đỉnh chóp của giá trị con người thì là người theo đuổi giá trị thông thái và giá trị đạo đức thuần khiết.
Đến đây chúng ta có thể còn ngập ngừng nhưng triết gia Aristote, nhà bách khoa của những bách khoa, đã đặt nền móng triệt để đến mức, suốt hai nghìn năm nay, người ta khó lòng mà cưỡng lại. Aristote định đặt ba cấp độ con người dựa trên ba cấp độ mang tính khoa học.
1- Cấp thực hành (Pratique): là người hoạt động nhắm đến đối tượng nhưng không tạo ra cái gì ở bên ngoài mình. Là những người làm chính trị.
2- Cấp sáng tạo (có tính nghệ thuật-Poétique): là những người hướng đến việc làm ra những thứ bên ngoài mình, như kiến trúc sư tạo ra ngôi nhà chẳng hạn.
3- Cấp lý thuyết (Théorétique): là những người hướng đến nhận thức.
Theo đó, những quan chức dù lớn hay nhỏ có tiền hô hậu ủng chăng nữa, chỉ là những đinh ốc trong hệ thống công quyền. Việc của họ là ngày ngày tra dầu, vận hành máy móc để cho hệ thống hành chính trơn dầu chạy đều đều. Đó là một hệ thống trong sạch, còn với hệ thống tham nhũng, tham quyền, cố vị, hạch sách, gây cản trở và ách tắc thì bộ máy công quyền còn vận động ậm ạch, xộc xệch, có khi xin một chữ ký, một con dấu công chứng cũng thiên khó vạn nan.
Làm quan chức, không thể là người tạo ra lý thuyết, ngoại trừ những nhà chính trị đi tiên phong trên phạm vi toàn cầu. Họ cũng không phải những nghệ sĩ sáng tạo, như nhạc sĩ sáng tác bản nhạc, hoạ sĩ vẽ bức tranh, hay nhà văn viết tiểu thuyết. Công việc chính trị hầu hết được duy trì và vận hành bởi một hệ thống hành pháp – hành chính. Nó đều đều vận động với những công chức “cầm con dấu” mà người Việt vẫn nói “sáng cắp ô đi, tối cắp ô về”.

Tất nhiên, giá trị làm quan không thể sánh với giá trị làm người, bởi lẽ làm quan giống với cột mốc cắm trên đường không thể nào sánh với tất cả con đường phải mang trên mình nó tất cả các phương tiện vận hành. Nhưng đặc biệt ở những nước châu Á cụ thể với Trung Quốc và Việt Nam, tình trạng muốn “học chỉ để làm quan” được ăn trên ngồi chốc người khác là rất nặng nề, thậm chí có thể chịu thiệt, chịu làm phi tần cả đời chẳng biết đến tình yêu, để được vào cung vua, được bảo hộ, được ăn ngon, được mặc đẹp dù phải đánh mất tất cả quyền lợi khác cao quí hơn của con người. Dân Trung Quốc sợ sệt đến độ, theo nhà văn Vương Sóc họ ngơ ngác làm những con cừu non, như vậy tất yếu bằng mọi giá họ muốn chen chân vào đường quan lại để tìm lấy “đôi cánh gà mẹ” che chở của cung đình.
Ở Việt Nam trước kia, triều đình phong kiến còn phân biệt rõ ràng đẳng cấp quan và đẳng cấp thứ dân. Chỉ có nhà vua mới được làm nhà có tầng hai, còn dân chúng thì tuyệt đối không được làm. Còn các quan, theo chức vụ của mình, có thể được xây nhà năm bậc, bảy bậc, hay chín bậc thềm. Theo đó, người dân dù có giầu đến mấy cũng không thể sống cách xứng đáng theo ý mình, mà buộc phải sống hèn mọn trong đẳng cấp của mình. Tình trạng này còn kéo dài sang tận cuối thế kỷ XX, dù các anh trí thức có học hàm học vị tiến sĩ, giáo sư đi nữa vẫn không thể có tiêu chuẩn nhà ở, bàn làm việc, hay xe ô tô đi công tác như mấy ông trưởng phó phòng, hay cục trưỏng, cục phó...
Mới đây còn có không ít người đưa ra luận điểm vì đường giao thông ở Việt Nam quá chật, bởi thế, không nên tạo điều kiện để cho nhiều người dân đi ô tô, trái lại nhiều ông quan đều đi tìm mua ô tô giá cao gấp ba tiêu chuẩn qui định cho mình, tiêu chuẩn khoảng 300 triệu đồng, thì các ông toàn mua xe cả tỷ đồng, càng mua giá cao thì vừa đi xe ông càng có được tiền phần trăm “lại quả” cho vào túi, theo cách nghĩ đó, thì đường chỉ dành cho quan đi ô tô, còn dân thì chỉ nên đi xe đạp, xe máy, xe buýt cho đỡ tắc đường. Xưa kia có lệnh cấm dân đen mặc quần, quần chỉ giành cho vua quan mặc, mà người Việt đã có câu ca rằng:
Có quần ra quán bán hàng Không quần ra đứng đầu làng xem quan!
Vì sự phân biệt đối xử quá khác biệt giữa quan chức và dân chúng mà ở Việt Nam ta, đã hình thành xu hướng cạnh tranh rất căng thẳng để nhận vào làm việc trong hệ thống công quyền. Người ta chen chân, mới đầu là làm hợp đồng, sau đó là vào biên chế, xu hướng đó còn bắt đầu rất sớm với những khoản tiền kếch sù đóng cho con trẻ để bước vào trường chuyên lớp chọn của Nhà nước; sau là khoản tiền kếch sù hơn đóng cho cơ quan có được nhiều ưu đãi hơn ... Cứ thế, cứ thế, tình trạng cạnh tranh rất căng thẳng, và xu hướng đó đang đi ngược lại sự phát triển chung của toàn nhân loại. Ngay từ thời cổ đại, triết gia Socrate đã cho rằng: muông thú có muôn loài để chúng tìm kiếm những thức ăn khác nhau mà không rơi vào huỷ diệt, tôm cá dưới ao cũng có nhiều loài ăn theo ba tầng: tầng mặt nước, tầng giữa, và tầng đáy, để chúng có thể sống sinh sôi và nảy nở, nhân loại gồm những con người, mỗi người có một sở trường khác nhau, để họ có thể kiếm sống mà không cướp đoạt sự sống của kẻ khác; một xã hội muốn phát triển, thịnh vượng, thì phải “trăm hoa đua nở, trăm nhà đua tiếng”, đằng này, nếu xã hội ta chỉ thu hút mọi người vào cửa quan, thì sẽ gây ra ắch tắc, dồn ứ, tồn đọng, lộn xộn “khôn ăn người, dại người ăn” dẫn đến tụt hậu, nghèo hèn cứ nghèo hèn mãi.
Vậy nên, trong chuyên luận của mình, tôi muốn đưa ra các luận cứ, để chứng tỏ một sự thật quá hiển nhiên rằng: cần phải ưu tiên việc làm người dồi dào, phong phú, cao cả, đáng chiêm ngưỡng hơn là ao ước chật hẹp chỉ muốn làm quan hưởng những đặc quyền, đặc lợi hơn người. Tất nhiên, trong xã hội, ai có sở trưởng chính trị cứ làm chính trị, nhưng còn, ai có sở trường nghệ thuật hãy làm nghệ thuật, ai có sở trường kinh doanh hãy làm kinh doanh. Chúng ta đang sống trong một thời đại đã hoàn toàn lật sang một trang mới, chủ nghĩa phong kiến thối nát đã sụp đổ ở phía sau rất xa rồi, nô lệ đã được giải phóng, phụ nữ đã được giải phóng, vậy thì không còn lý do gì để chúng ta còn ao ước làm quan đến độ sẵn sàng chịu thiến để leo lên đầu thiên hạ. Vậy bây giờ cũng chính là lúc, chúng ta bàn đến việc làm quan và việc làm người cách bình thản, khách quan, ngõ hầu tìm ra cho mình một cách sống vừa hợp sở trường, vừa xứng đáng nhất.
(Còn nữa...) Nguồn:
Chungta.com Số lượt đọc:
7269
-
Cập nhật lần cuối:
24/08/2010 05:31:29 PM
Trao đổi/Nhận xét | Tổng số:
3 |
Tác giả dẫn chứng không tốt và thiếu kiến thức Bài viết khá hay nhưng nó có sạn. Tác giả làm tôi băn khoăn về việc nghiên cứu và tính cẩn thận của bài viết. Các bạn đọc đoạn này nhé: Xưa kia có lệnh cấm dân đen mặc quần, quần chỉ giành cho vua quan mặc, mà người Việt đã có câu ca rằng:
"Có quần ra quán bán hàng / Không quần ra đứng đầu làng xem quan!" -...
Tôi tạm phản biện thế này:
- Thứ nhất tác giả đã không đọc hết cả đoạn ca dao. - Thứ hai, chính quyền cấm đàn bà con gái mặc váy chứ không cấm dân đen mặc quần.
Hy vọng tác giả cho người đọc nhất là tôi một vài lời đính chính. Quan............. Có rất nhiều kiểu quan nhưng quan nào cũng đều xuất phát bắt đầu từ làm người bình thường rồi mới thành quan, cái gốc của quan cũng là con người và phát triển cái quy luật lơn bắt nạt bé để thành quan, mấy ai làm quan để phục vụ cái gốc một cách trọn vẹn.
Đời sống con người và quãng đường hưng thịnh của một đất nước hay xã hội đều có thể coi là sự ủ bệnh theo từng ngày và thời kỳ cùng với phát bệnh dẫn tới mất đi đối với con người hay chuyển đổi chính thể xã hội cho một quốc gia. Nói nôm na từ khi con người sinh ra và bắt đầu cuộc sống hàng ngày ăn uống sinh hoạt giao lưu với môi trường xã hội với nhiều những tác động tốt và sấu thường xuyên quanh ta bắt đầu sự ủ bệnh nếu cẩn thận hơn có thể sống lâu hơn và quan sống với dân gần gũi và yêu vì dân thật sự hơn thì sự kết thúc của một chỉnh thể quốc ra và tư tưởng của thời kỳ quan lại ấy có thể sẽ được kéo dài hơn. Nhưng rồi vẫn có sự chuyển tiếp như con người thì sang kiếp khác,con quốc gia thì phải thay đổi lớp yếm thế sẽ cố gắng dành cơi hội để được làm quan ... làm quan rồi lại tiếp tục thời gian ủ bệnh và vong luân hồi như vốn có của nó luôn luôn dịch chuyển dân lại làm quan, quan lại làm dân... Câu hỏi?! "Và cũng còn có câu đưa ra so sánh cái thú làm quan suy đi nghĩ lại trước sau không bằng cái thú làm người:
Nhất sĩ nhì nông Hết gạo chạy rông Nhất nông nhì sĩ"
- Tư duy sai trầm trọng. Sĩ ở đây không có nghĩa là quan mà là học trò. Trong câu nói cũng chẳng đề cập gì đến thú làm quan hay thú làm người. Chỉ là thân phận học trò mà thôi. Khái quát thế thì kinh quá. Hình như chỉ có"nông" mới là người, mới có thú làm người?
- Trình tư duy đấy có nên nói đến những chuyện lớn lao?
Ý kiến của bạn về bài viết:Chương I. Tự do là căn cước làm người. Tự do là nền móng của nền móng01/09/2010 07:05' PM Không có tự do con người sẽ không được xem như là con người. Điều hiển nhiên này nhân loại biết được cách rất muộn mằn. Ở châu Âu, cho dù từ “Tự do” được đề cập đến như là quyền sở trường, dân chủ, cộng hoà từ thời cổ đại với các triết gia Socrate, Platon, và Aristote, mặc dù vậy trải đằng đẵng qua hơn 2000 năm, băng qua thời nô lệ dã man, thời phong kiến áp chế mông muội, cho đến tận cuộc Cách mạng Pháp năm 1789 nhân loại lần đầu tiên mới được thấy ánh sáng lý thuyết manh nha thời cổ đại phát thành ánh sáng hiện thực, rọi soi giữa lòng xã hội. Tự do là một trình độ nhận thức đã phát triển ở giai đoạn rất cao, đó cũng là trình độ làm người ở nấc thang chót vót... Dịp may30/08/2010 09:04' AM Trong nhiều cảm xúc sau sự kiện có lẽ trước tiên phải nhắc tới niềm vui. Niềm vui vì vị GS trẻ mang Quốc tịch Việt Nam nhận được giải thưởng cao quý nhất của Toán học Thế giới hẳn không nhỏ - to cỡ nào thì nhiều người đã nói rồi và cách để thể hiện một thứ là “to” thì chưa bao giờ khó đối với người Việt Nam. Với cá nhân tôi còn một niềm vui cũng “to” không kém đó là việc sự kiện đã được truyền tải một cách kịp thời, sâu rộng và đầy nhiệt thành - như lời ví von của một vị GS đáng kính khác của Toán học Nước nhà thì điều này đã giúp “trận mưa rào” làm được nhiều việc hơn trên mảnh đất đã nhiều năm khô nẻ. Cái ta đang cố gắng luôn có giá trị29/08/2010 10:58' AM Gần gũi, sâu sắc, thân thiện, cách giáo sư Ngô Bảo Châu chuyện trò cho ta cảm giác như giáo sư đang nói chuyện với một người thân, một người bạn, một đồng nghiệp... Đừng đặt cuộc sống trong giới hạn của những người trung bình29/08/2010 10:38' AM "Học tập là hành trình cả đời". Rồi vì lẽ đó mà bạn sẽ học nữa, lấy bằng thạc sĩ, rồi tiến sĩ, rồi giáo sư, cứ thế. Bạn biết ai đã nói với bạn như thế chứ? Giáo viên. Bạn không thấy có chút mâu thuẫn quyền lợi nào ở đây sao? Dù gì đi nữa thì đây cũng là thị trường giáo dục. Họ sẽ ra sao nếu thiếu các bạn? Họ cần những khách hàng thường xuyên. Nếu các bạn trông đợi như thế, các bạn sẽ tự giới hạn mình. Các bạn sẽ sống cuộc đời bị bao bọc trong ranh giới được đặt ra bởi những người trung bình Hành trình Cuộc đời và Biển cả28/08/2010 11:27' AM Dù muốn hay không, dù được chuẩn bị chu đáo đến đâu thì sớm muộn bạn cũng sẽ bước vào hành trình đi biển đích thực của mình với việc tự chèo lái, định hướng một con thuyền trên biển cả... Cuộc cách mạng phong cách sống cho thế kỉ 2124/08/2010 03:38' PM Bạn muốn xây dựng một thế kỷ 21 tươi đẹp hơn. Nhưng làm thế nào? Đó là điều mà tôi được hỏi rất nhiều trên Twitter và những nơi khác. Chúng ta có thể cảm nhận được nó, hầu hết trong chúng ta, tại nơi sâu thẳm bên trong.... “Cuộc đời như giấc mộng...”22/08/2010 09:44' AM Một buổi sáng đột nhiên thật dịu mát của mùa hè Hà Nội, anh dẫn chúng tôi qua cầu Long Biên, về lại với những dòng sông yên ả, về với làng Gióng, về với sư thầy của chùa Kiến Sơ, tổ đình của thiền phái Vô Ngôn Thông, nơi xưa kia Lý Công Uẩn tu tập… Nhìn hai thầy trò ríu rít trò chuyện bằng lối nói nhà quê thân thuộc, chuyện lớn chuyện nhỏ gì trong chùa sư thầy đều đem ra hỏi ý kiến, nhờ cậy anh, mới hiểu tình yêu Phan Cẩm Thượng dành cho làng quê da diết đến chừng nào... GS Ngô Bảo Châu: “Nỗi lo lớn đã trở thành niềm vui lớn”22/08/2010 09:04' AM Trên blog của mình, giáo sư Ngô Bảo Châu đã chia sẻ quan điểm của mình về trách nhiệm của người nhận giải, về giáo dục. SGTT đăng nguyên văn bài viết từ blog của "hoà thượng" Thích Học Toán... Bài khác: Suy nghĩ về giàu nghèo và hãy thay đổi mình13/02/2009 03:29' PM Uh... Biển lớn WTO đây rồi !!! Ah... Nguy cơ và thách thức !!! Oh...Khủng hoảng kinh tế toàn cầu !!! Ih... Đổ vỡ hệ thống Tài chính Toàn câu !!! Eh... Phá sản và thất nghiệp tràn lan!!! Hm... Khẩn cấp cứu trợ cả gói!!! Rm... Các Chính phủ hãy đoàn kết lại!!! Thu vốn05/02/2009 05:02' PM Học không hay, cày không biết, chỉ giỏi mưu mô, đố kỵ, đểu giả trong khi để có cái bằng chứng nhận người tử tế luôn luôn khó gấp ngàn lần những cái bằng ông đang có. Thôi thì chả được gì thì cũng được cho thiên hạ một bài học nhục nhã. Vả lại cũng là cách để trời thu lại vốn khi trót thừa tiền dung dưỡng một thằng vô lại. Sự tin cậy, đạo đức và luật pháp02/02/2009 08:42' PM Trong đời sống xã hội, tại sao người ta phải tin nhau? Nếu người ta không còn tin nhau thì hậu quả sẽ ra sao? Đâu là những điều kiện xã hội của sự tin cậy nhau trong xã hội? Tuổi trẻ và "đường bay vinh quang"28/01/2009 09:25' PM Nhìn vào tuổi trẻ ngày nay không chỉ đơn giản là nhìn vào sức sống, sức khao khát của những mái đầu xanh, mà ngay tức thời ai ai cũng cảm thấy rõ ràng mãnh liệt, người ta còn đang nhìn vào một thời đại mới xoay vần biến chuyển chóng mặt. Tại sao tuổi trẻ bây giờ lại gắn với thời đại mới? Chẳng lẽ xưa kia tuổi trẻ không có thời đại mới? Căn bệnh không của ít người26/01/2009 10:16' PM Có lúc ta bần thần chờ xem một chiếc lá lìa cành. Chiếc lá run run như nuối tiếc về tất cả. Sao nó không xanh mãi, mà lại vàng - rụng xuống? Rễ cây không nhìn thấy trong lòng đất kia, đã bao lần bật máu khi xuyên qua đá sỏi? và thân cây mỡ màng. vạm vỡ kia sẽ hanh hao, oằn mình già đi theo năm tháng. Ta buồn... Kinh tế học hạnh phúc25/01/2009 08:02' PM Nhìn những gương mặt và ánh mắt đầy lo ngại của dân chứng khoán thế giới thời gian gần đây, khó có thể nói họ là những người hạnh phúc. Những râm ran hàng ngày xung quanh bức tranh suy thoái toàn cầu cũng làm cho người ta nghĩ rằng thế giới rõ ràng đang không hạnh phúc. Đọc lại Khổng Tử để hiểu con người hiện đại25/01/2009 04:59' PM Nhiều năm làm nghề phê bình văn học, song mấy năm nay, mỗi lần cầm trên tay một sáng tác, dù văn hay thơ, tôi đều rất ngại. Đọc vào cứ thấy tức tức. Hoặc đây không phải văn chương, hoặc cảm quan văn học mình bị hỏng... Tư duy nồi cơm điện24/01/2009 09:58' PM Tôi có vợ chồng người em đi du học rồi sống nhiều năm ở Nhật. Gần đây, vợ chồng cậu quyết định về nước làm việc. Trong hành trang hồi hương, ngoài những thứ đã nằm trong... đầu, vợ chồng cậu có một số đồ đạc, trong đó có cái nồi cơm điện. |